Инсон қадри улуғ
Олтиариқ тумани Хўжақўрғон маҳалласи Бўстон кўчасидаги хонадонлардан бирида 101 ёшга тўлган Момохон Шарипова исмли пиру бадавлат онахон истиқомат қилади.
1922 йилда таваллуд топган, оғир ва машаққатли болаликни бошдан ўтказган, Иккинчи жаҳон уруши йилларидаги қийинчиликларнинг бевосита гувоҳи бўлган, катта Фарғона каналини қазишда иштирок этган момо билан суҳбатлашган инсоннинг баҳри дили очилади.
Кўзлари тийран, хотиралари тиниқ, хатто болаликда бирга сабоқ олган синфдошларининг, дугоналарининг исмини ҳам унутмаган нуронийнинг файзли хонадонидан меҳмонларнинг пойқадами узилмайди.
Хотира ва қадрлаш куни байрами арафасида унинг 22 чи набираси, Фарғона вилояти ИИБ Ахброт хизмати раҳбари, катта лейтенант Исмоилжон Шарипов бир даста гул кўтариб момосини яна йўқлаб борди.
– Исмоилжонмисан? Бошинг тошдан бўлсин, болам, – дейди онахон суюкли набирасини эшикдан кириши биланоқ таниб.
Набира эса болаликдан опичлаб катта қилган момосини меҳр билан бағрига босади, юзларидан ўпади.
– Шу набирамни жуда яхши кўраман, у ички ишлар ходими, – дейди момо қувончини яширолмай. – Гўдаклигидан нон чайнаб бериб, ўзим катта қилганман. Мана, алпқомат йигит бўлиб, форма кийди. Эл-юртга хизмат қиляпти. Илоҳим ишларига ривож берсин, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо бўлсин.
– Эсимни танибманки, бувимнинг бағрида камол етдим, – дейди катта лейтенант Исмоилжон Шарипов. – Чолидан эрта айрилган бувам болаликнинг ойдин тунларида пешайвондаги сўрида ёнбошлаб олиб, бизга ўзининг оғир ўтган болалигини, Иккинчи жаҳон уруши йилларидаги очарчилик, қийин ва машаққатли кунларни, Катта Фарғона каналининг қазиш жараёнларини гапириб берарди. Гапириш билан бирга бизни илм олишга, ҳунар ўрганишга, ҳалол меҳнат қилишга, тинчликнинг қадрига етишга чақирарди. Бувимнинг ўгитлари туфайли қалбимда ички ишлар органлари соҳасига қизиқиш уйғонган, бўлса ажаб эмас. Кексалари бор уйда камолга етган болалар эзгу фазилатлар билан тарбия топишади, деганларидек, барча набиралари ўқимишли, илмли ва ҳунарли бўлиб вояга етишди. Ҳозир бувимнинг 9 нафар фарзандидан 41 нафар набираси, 135 нафар эвараси, 22 нафар чевараси бор. Уларнинг ичида 5 нафари ҳуқуқ-тартибот органлари ва ҳарбий соҳада ишлайди.
101 ёшли онахон ўзининг болалик йилларини ҳам тиниқ хотирлайди.
У Фарғона туманидаги Чимён қишлоғида туғилиб ўсган эди. Отаси Аҳмадхўжа Зайлиддинов, онаси Давлатпошшо Қорабоевалар оддий колхоз ишчилари бўлган.
Момохон Шарипова ота-онасига ёрдам бериб, далада ишлайди. 1929 йилда 7 ёшгача кирганида онаси оламдан ўткач, укаларини боқиш ва тарбия қилиш бутунлай унинг зиммасига тушади.
Тирикчилик ташвишида қиз бола боши билан оғир дала юмушларини бажаради. 1939 йилда отасига эргашиб катта Фарғона каналини қазиш учун ўтказилган хашарга бориб, ўша ерда ҳам катталарга кўмаклашади.
Бўйга етгач, 1943 йилда Чимёндан Олтиариқ туманига тракторчи Мирзақобил Машарипов оиласига келин бўлиб тушади.
Шундан сўнг Олтиариқ тумани Пахтакор колхозига ишчи бўлиб ишга кириб, 1965 йилда, токи кексалик нафақасига чиққунча шу ерда ишлайди.
– Уруш йилларида далада фақат чол- кампирлар, ёш болалар ва бизга ўхшаган келинлар меҳнат қиларди, холос – дейди момо ўша даврларни ёдга олиб. – Бешигимизни кўтариб, қайси далага юборса ўша ерга бориб, кетмон чопганмиз. Вақти келса ишчи кучи етишмаганидан аёллар от арава миниб, поезд вокзалига буғдой, пахта ташиганмиз. Қанча оғир иш қилмайлик еганимиз атала-ю, зоғара нон эди.
Икккинчи жаҳон уруши тугаган кунни онахон асло ёдидан чиқармайди ва ҳалигача набираларига ҳаяжон билан гапириб беради.
– Ўша куни далада иш қилаётган эдик, – дейди у. – Қўлимизда кетмон, уватдаги тутга беланчагимизни осиб, болаларимизни ётқизиб қўйганмиз. Шерикларимиздан бири узоқдан қичқириб югуриб кела бошлади. Қиз-жувонлар ердан бошимизни кўтариб, тинчликмикан, деб унга қарадик. Шеригимиз қўлидаги рўмолини боши узра ўйнатиб, бор овози билан бақирарди. Яқинлашгани сари овози қулоғимизга кирди “Суюнчи беринглар, уруш тўхтабди, уруш тугабди, эшитяпсизларми?” Бу гапни эшитиб ҳамма аёллар далада тик турганча қотиб қолди. Кимнингдир кўзидан дувиллаб ёш оқди, кимдир кетмонни зарда билан нарига улоқтирди, кимдир қувонганидан ёнидаги шеригини бағрига босиб, суюнчилади.
Момохон Шарипова турмуш ўртоғи Мирзақобил Машарипов билан ҳамжиҳатликда 9 нафар фарзандни вояга етказдилар, уйлаб-жойладилар.
Айни пайтда фарзанд ва набиралари, эвара-чеваралари қуршовида кексалик гаштини сурмоқда.
Маҳалла фаоллари, қишлоқ оилавий поликлиникаси шифокор ва ҳамширалари уни тез-тез йўқлаб келадилар. Набилар эса дуогўй момонинг хизматига камарбаста. Шу боис онахон бугунги дориломон кунларга мудом шукрона айтиб яшайди.
Ҳар гал қўлини дуога очганида дунёда уруш бўлмаслигини, юртимиздаги тўкинлик ва фаровонлик абадий бўлишини ният қилади.
Абдувосит СИДИҚОВ,
“Постда” мухбири
Фарғона вилояти.