Кибержиноятчиларнинг хатти-ҳаракатлари хуфиёна бўлиб, уларни жавобгарликка тортиш бироз қийин кечади. Мамлакатимизда бу борада сўнгги йилларда ички ишлар органларида ҳам ислоҳотлар амалга оширилиб, ушбу жиноятларни ўз вақтида аниқлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Пойтахтимизнинг Миробод туманида ана шундай жиноятлардан бири содир этилди. Ушбу воқеа рақамли пул – криптовалюта билан боғлиқ бўлиб, бир «уддабурон» икки кишини ўз қармоғига илинтирди. Шу ўринда «рақамли пул» нима эканлигига ойдинлик киритиб ўцак.
Криптовалюта – транзаксия (маълум миқдордаги пул бир ҳисобдан бошқасига ўтказиладиган якунланган банк операцияси) текширувида банклар иштирок этмайдиган, норасмий тўлов тизими саналади. Бу исталган фойдаланувчига тўлов юбориш ва қабул қилиш имконини берувчи, тенг ҳуқуқли иштирокчилар тизимидир.
У билан тўловлар фақат аниқ транзаксиялар учун, рақамли кўринишда, онлайн маълумотлар базасида амалга оширилади.
Дониёрнинг (исм-шарифлар ўзгартирилди) ўғли Англиядаги университетларнинг бирида магистратурага қабул қилинган эди. Тўлов контрактининг бир йиллик миқдори эса 40100 фунцтерлингни ташкил этар экан. Ўғлининг тўлов контрактини тезда тўлаб бериши керак. Лекин контрактни банк орқали тўғридан-тўғри фунцтерлинг кўринишида амалга оширишнинг имконияти йўқ. АҚШ долларини евро ёки фунцтерлингга айирбошлаб тўлов қилинса, маълум бир фоиз алмаштириш харажатларига кетади. Шунинг учун ўғли тўлов контрактини криптовалюта кўринишида амалга оширса ҳам бўлишини, бунда ҳеч қандай банк харажатлари ва қўшимча тўловларсиз тўғридан-тўғри университетнинг ҳисоб рақамига тушишини айтади.
Шундан сўнг Дониёр ушбу иш билан шуғулланувчиларни қидира бошлайди. Интернетдаги телеграм ижтимоий тармоғида профил очиб, шу орқали криптовалюта алмаштириш ҳақида эълон берган Фазлиддинни топиб, алоқага чиқади. Улар келишилганидек, Миробод туманидаги маҳаллаларнинг бирида учрашишади. Фазлиддин дастлаб бу ишларни унинг бошлиғи орқали ҳал этишини айтиб, Эркин исмли шахсга телефон қилади. У Дониёрнинг бегона эканлигини, фақат Фазлиддиннинг ўзи уйга киришини айтади. Фазлиддин эса Дониёрга ўзи миниб келган «Малибу-2» русумли автоуловда ўтириб туришини айтиб, 30 минг АҚШ долларини санаб олиб, кўп қаватли уйларнинг бирига кириб кетади.
Орадан 20 дақиқача вақт ўтади ҳамки Фазлиддиндан дарак бўлмайди. Дониёр унга телефон қилганида, чек олиб келиш учун офисга кетганлигини айтади. Вақт ўтиб борар, пул олиб кетган одам кела қолмайди. Иши битишини интиқлик билан кутаётган Дониёр эса унга қайта-қайта қўнғироқ қилаверади. Охири Фазлиддин телефонини ўчириб қўяди. Шундан сўнггина алданганлигини билган Дониёр «102»га сим қоқади. Буни қарангки, ички ишлар органлари ходимлари келиб, суриштирув ишларини олиб боришса, «Малибу-2» Фазлиддинга тегишли эмас экан. Автомашина кунлик ижара асосида олинган бўлиб чиқди.
Тез орада гумонланувчи Ф.Насриддинов қўлга олиниб, қилмишлари учун қонун ихтиёрига топширилди. Тергов-суриштирув жараёнларида
у Собир исмли яна бир шахсни ҳам чув туширгани аниқланди. Собирга АҚШ долларини электрон ҳамёнига криптовалюта кўринишида тушириб беришни ваъда қилиб, 20 минг АҚШ доллари миқдоридаги пулни санаб олиб, «қуённинг расмини чизган».
Шу ўринда айтиш жоизки, ушбу ҳолатларда жабрланувчиларнинг ҳам айби бор, албатта. Чунки улар танимаган, бегона кишига катта миқдордаги пулларни қўшқўллаб топшириб юборишган. Зеро, ноқонуний тарзда амалга оширилган ҳар қандай хатти-ҳаракатнинг охири вой.
Жўрабек ОДИЛОВ,
маёр.
Сарвар СОБИРОВ,
ўз мухбиримиз.
Тошкент шаҳри.