8 mart – Xaliq araliq hayal-qizlar kүni.
Biz yerkin hәm abat, demokratiyaliq, dүnyagʻa ashiq mәmleketti dүziӯde pүtkil xalqimiz qatari hayal-qizlarimiz da үlken үles qosip kiyatirgʻanligʻin әlbette, joqari qәdirleymiz. …Shaңaraq tiregi, jәmiyet үstini bolgʻan analarimiz, hayallarimiz өmirden razi , pүtkil xalqimiz turmistan razi boladi
Shavkat MIRZIYOYEV,
Өzbekstan Respublikasi Prezidenti
Hayal-nәzik jan. Mehir-muhabbat, sadiqliq hәm pidayiliq timsali. Yelimizde hayallar әzelden qәdirlenip, hәmiyshe ardaqlap-abaylap kelingen. Sebebi, hәr qanday jәmiyet hәm mәmlekettiң qaysi dәrejede xaliqshil hәm әdalatli yekenligi oniң hayal-qizlargʻa bolgʻan mүnәsibeti, gʻamqorligʻi menen belgilenedi.
Hayal-qizlardiң aӯirin jeңilletiӯ, huqiq hәm mәplerin qorgʻaӯ, bәntligin tәmiyinleӯ, apa-qarindaslarimiz ortasinda isbilermenlik ortaligʻin kүsheytiӯ soңgʻi jillarda mәmleketimiz siyasatiniң basli bagʻdarlarinan birine aylandi.
Bүgingi kүnde mәmleketimiz xalqiniң derlik yarimin quraytugʻin hayallardiң nizamli huqiq hәm mәplerin tәmiyinleӯ, olardiң jәmiyettegi orni hәm abiroyin asiriӯ, bәntligin tәmiyinleӯ, talantin hәm qәbiletin jүzege shigʻariӯ, gender teңlikke yerisiӯ mәmleket siyasatiniң basli jөnelisi sipatinda belgilenip, bul boyinsha jumislar izshil әmelge asirip kelinbekte. Yeң әӯele, hayal-qizlardi barliq taraӯlarda qollap-quӯatlaӯgʻa qaratilgʻan huqiqiy baza jaratildi. Atap aytqanda, hayallar huqiqlari qorgʻaliӯin tүp-tiykarinan kүsheytiӯ, olardiң turmis sharayatin jaqsilaӯ, tәlim aliӯi hәm potentsialin jүzege shigʻariӯi ushin keң imkaniyat jaratiӯgʻa qaratilgʻan 4 nizam, mәmleketimiz basshisiniң 10 gʻa jaqin pәrman hәm qararlari, Ministrler Kabinetiniң 14 qarari qabil yetildi. Qatar xaliq araliq hүjjetler ratifikatsiya yetilip, milliy nizamshiligʻimiz tiykarlari jetilistirildi. Jaңalangʻan Konstitutsiyamizda bolsa hayal-qizlar ham yerkeklerdiң teң huqiqligʻi, hayal-qizlar hәm yerkeklerge mәmleketlik jumislardi basqariӯda, sonday-aq, jәmiyet hәm basqariӯiniң basqa taraӯlarinda teң huqiq hәm imkaniyatlar tәmiyinleniӯi belgilep qoyildi.
Usi siyaqli, hayal-qizlardiң siyasiy turmisindagʻi belsendiligin arttiriӯgʻa itibar qaratilip, Saylaӯ kodeksine deputatliqqa kandidatlar kөrsetilip atirgʻanda hayallar saniniң yeң kem mugʻdarin kandidatlar saniniң uliӯma saniniң 30 protsentinen 40 protsentke arttiriӯdi nәzerde tutiӯshi өzgerisler kirgizilgeni de itibargʻa ilayiq.
Soңgʻi jillarda hayal-qizlar mashqalalarin үyreniӯ hәm sheshiӯge qaratilgʻan jumislar jaңa basqishqa kөterildi. Bir gʻana «Hayallar dәpteri» boyinsha үlken qarjilar ajiratilip, miңlap hayal-qizlardi qiynap kiyatirgʻan mashqalalar saplastirilmaqta. Miңlap apa-qarindaslarimiz miynet bazarinda talap joqari bolgʻan kәsip-өnerler hәm isbilermenlikke oqitilmaqta.
Xalqimiz әzelden qizlargʻa, analargʻa millet tәrbiyashilari sipatinda ayriqsha itibar qaratip kelgen. Agʻartiӯshi babalarimiz biykargʻa «Analardi oqitsaq, milletti oqitqan bolamiz» degen pikir menen өzbek xayallarin bilimli, ilimli boliӯi jolinda jan kүydirmegen. Hәzirgi kүnde de bolajaq analarimiz bolgʻan qizlairmizdiң joqari tәlim aliӯi, zamanagөy kәsip-өner hәm texnologiyalardi, shet tillerin үyreniӯine үlken әhmiyet berilmekte. Basqasha aytqanda, bilim alaman, kәsip-өner iyeleymen, ilim-pәn menen shugʻillanaman, degen hayal-qizlar ushin keң imkaniyatlar bar. Olargʻa arnaӯli kvotalar ajiratilgʻan, shәrtnama tөlemleri mәmleket byudjetinen qaplanip, jeңilletilgen kreditler berilmekte. Sөzimizge dәlil retinde aytar bolsaq, 2022-jildan baslap joqari bilimlendiriӯdiң magistratura basqishinda oqip atirgʻan student qizlardiң shәrtnama tөlemleri ushin hәr jili 200 mlrd. sum qarji ajiratilmaqta.
Bunday gʻamqorliq qizlarimizda bilim aliӯgʻa bolgʻan xoshamet, keleshekte өziniң mүnәsip ornin tabiӯgʻa bolgʻan umtilislarin kүsheytpekte. Yeger, bunnan 6 jil aldin joqari bilimlendiriӯ mәkemelerinde 110 miң hayal-qizlar bilim algʻan bolsa, hәzirgi ӯaqitta bull tsifra derlik 5 yesege kөbeydi. Bul misli kөrilmegen nәtiyje, әlbette. Qalaberse, aqirgʻi jeti jilda 5 miңnan artiq hayal-qizlar pәn doktori (DSc) hәm өz taraӯlari boyinsha filosofiya doktori (PhD) ilimiy dәrejesin tabisli qorgʻagʻani quӯanishli jagʻday.
Uliӯma algʻanda, hәzirgi ӯaqitta hayal-qizlardiң sotsialliq-siyasiy protsesslerde qatnasi keңeyip, mәmleket hәm jәmiyet basqariӯindagʻi orni hәm roli bargʻan sayin artip barmaqta. Atap aytqanda, hayal-qizlardiң mәmleket basqariӯindagʻi үlesi 2017-jildagʻi 27 protsentten 35 protsentke jetkeni, jүdә әhmiyetli. Parlament jumisinda bolsa olardiң үlesi 32 protsentke jetti. Bul Birlesken Milletler Shөlkemi usinislarina toliq say keledi. Soniң menen birge, soңgʻi bes jil ishinde yelimizde isbilermen hayallar sani yeki yese kөbeyip, өz biznesin jolgʻa qoygʻan isbilermen hayal-qizlar sani 205 miңnan asti.
Basqa kөplegen taraӯlar siyaqli, mәmleketimiz ishki isler organlarinda da kөplegen pidayi hayal-qizlar xizmet yetpekte. Olar arasinda yel tinishligʻi hәm xaliqtiң tatiӯligʻin tәmiyinleӯ jolindagʻi pidәkerlik xizmetleri sebepli mәmleketimizdiң joqari siyliqlari menen siyliqlangʻan, tүrli xaliqaraliq sport jarislarinda, belgili kөrik-taңlaӯlarda jeңip shiqqan, uliӯma algʻanda, xizmette hәm turmista үlken jetiskenliklerge yerisip atirgʻanlari jeterli. Yerkekler menen bir sapta turip xizmet yetip atirgʻan әyne usinday apa-qarindaslarimiz menen hәr qansha maqtansaq arziydi.
Qullasi, bүgin fermerlik hәreketi deysizbe yaki biznes, ilim-pәn, meditsina, tәlim-tәrbiya, mәdeniyat hәm kөrkem-өner taraӯlarin alasizba, birde-birin hayallarsiz kөz aldimizgʻa keltirip bolmaydi.
Quӯanishlisi, mәmleketimizde hayal-qizlardi qollap-quӯatlaӯ, olardiң jәmiyettegi roli hәm abiroyin asiriӯ boyinsha әmelge asirilip atirgʻan jumislar xaliq araliq kөlemde keң tүrde atap өtilmekte. Mәselen, Jәhәn bankiniң өtken jili jәriyalangʻan «Hayallar, biznes hәm nizam» atli jilliq yesabatinda Өzbekstan gender teңlik boyinsha dүnyadagʻi yeң tez raӯajlanip atirgʻan 5 mәmleket qatarinda kөrsetildi. 190 mәmlekettegi halat 10 kөrsetkish boyinsha bahalangʻan bul indekste mәmleketimizde, әsirese miynet mүnәsibetleri hәm shaңaraqtagʻi zorliqqa qarsi gүresiӯ taraӯinda әmelge asirilgʻan reformalar tabisli dep tabilgʻan.
Tүrli taraӯ ham tarmaqlarda pidәkerlik xizmet yetip atirgʻan hayallardiң miynetin mүnәsip qәdirleӯ mәmleketimizdiң turaqli itibarinda. Gʻәrezsizlik jillarinda Ӯatanimiz hәm xalqimiz aldindagʻi mүnәsip xizmetleri ushin hayallardan 17 si yeң joqari siyliq «Өzbekstan Qaharmani» atagʻi menen siyliqlandi. Qalaberse, 11 hayal-qiz pәn taraӯindagʻi yeң joqari dәrejege, yagʻniy, akademik dәrejesine sazaӯar bolgʻani, miңlap hayal-qizlarimiz mәmleketimizdiң hүrmet dәrejeleri, orden hәm medallari menen siyliqlangʻani yel-jurtimizdiң olargʻa bolgʻan joqari siy-itibari sipatinda bahalaӯ orinli. Sebebi, Prezidentimiz sөzi menen aytqanda, «Qәdir hayaldan baslansa, qәdirimiz jәne de joqari boladi!»
Kamol OLLOYOROV,
өz xabarshimiz.
Aӯdarmalagʻan Azamat PIRNIYAZOV.