Shaңaraq mehir hәm baxit qorgʻani. Shaңaraq bar yeken, perzent degen biybaha jemis bar, insaniy qәdir–qimbat hәm ruoʻxiyliq bar. Shaңaraqliq baxit bul–baxittiң yeң ulli shiңi.
Shavkat MIRZIYOYEV
Shaңaraq–sotsialliq turmistiң mәңgiligin, әoʻladlar daoʻamliligʻin, tәrbiyaniң үziliksizligin tәmiyinleytugʻin, keleshek әoʻlad, qәdiriyatlar sistemasina өz tәsirin kөrsetetugʻin jәmiyetlik orin. Shaңaraqti jәmiyettiң kishi bir bөlegine teңlestirioʻ mүmkin. Ol jәmiyettiң muqaddes tiregi, tәrbiya mәskani yesaplanadi.
1993-jili 20-sentyabrde Birlesken Milletler Shөlkemi Bas Assambleyasiniң «Xaliq araliq shaңaraq jili haqqinda»gʻi rezolyutsiyasi qabil yetilgen. Usi xaliq araliq hүjjetke muoʻapiq, 1994-jildan baslap 15-may Xaliq araliq shaңaraq kүni sipatinda dүnyaniң derlik barliq mәmleketlerinde keң nishanlanip kelinedi.
Bul sәneni belgileoʻden tiykargʻi maqset shaңaraqlar menen baylanisli mashqalali mәselelerge mәmleket hәm jәmiyetshilik itibarin qaratioʻ, shaңaraqlar aoʻhalina tәsir yetioʻshi sotsialliq-ekonomikaliq hәm demografiyaliq protsessler haqqindagʻi bilimlerdi tereңlestirioʻden ibarat. Sebebi, shaңaraqtagʻi ruoʻxiy ortaliq, salamat keypiyat, turaqliliq jәmiyet turmisiniң tiykarin tәmiyinleoʻshi kүsh.
Hәr tәrepleme salamat shaңaraq jәmiyet bayligʻi hәm Oʻatan raoʻajiniң tiykari yesaplangʻani ushin shaңaraqliq qәdiriyatlardi saqlaoʻ, tәrbiyaliq tutimdi bekkemleoʻ, ruoʻxiy әdep-ikramliq ortaligʻin jaqsilaoʻ, jaslardi shaңaraqliq turmisqa tayarlaoʻ mәselesi de hәr qanday dәoʻirde de yeң әhmiyetli mashqalalardan biri bolgʻan.
Atap aytqanda, Әmir Temur dәoʻirinde de shaңaraqlargʻa ayiriqsha itibar qaratilgʻan. Ulli sahipqiran haqqinda bizge qaldirilgʻan miyraslardan, ol haqqindagʻi tariyxiy shigʻarma hәm kinofilmlerden algʻan tәsirlerimizge tayanip, oniң өmiri tek gʻana saoʻashlar, dүnyada tinishliqti saqlaoʻ, mәmleket aymagʻin keңeytioʻ hәm abadanlastirioʻ menen өtken, degen juoʻmaqqa kelemiz. Lekin Әmir Temur dәoʻirinde de «Shaңaraqqa itibar-mәmleketke itibar» printsipi үstin bolgʻan desek hesh qashan qәte bolmaydi
«Temur tүzikleri» shigʻarmasinda jazilioʻinsha, perzentler tәrbiyasi hәm keleshegine ayiriqsha itibar bergenine gүoʻa bolamiz. Atap aytqanda, usi shigʻarmada shaңaraq qurioʻ, perzentlerdi үylendirioʻ hәm kelin taңlaoʻ haqqinda tөmendegishe pikirlerdi bildirgen: «Ullarim, aqliqlarim hәm jaqinlarimdi үylendirioʻ tәshioʻishinde kelin izleoʻge itibar berdim. Bul isti mәmleket jumislari menen teң kөrdim. Arnaoʻli adamlar arqali saoʻliq-salamatligʻin, tәn kәmalatin aniqladim. Kelin bolmishtiң nәsili, әdep-ikrami, den saoʻligʻi hәm kүsh–quoʻati menen barliq kemshiliklerden jiraq bolsa gʻana yel-jurtqa үlken toy-tamasha berip, kelin tүsirdim».
Bүgingi kүnde de mәmleketimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoyev basshiligʻinda shaңaraq mәplerin qorgʻaoʻ, oniң jәmiyettegi abiroyi hәm mәrtebesin jәne de joqarilatioʻ, jas shaңaraqlardi hәr tәrepleme qollap-quoʻatlaoʻ mәselelerine ayiriqsha itibar qaratilmaqta.
Әsirese, soңgʻi jillarda mәmleketimizde jәmiyettiң tiykargʻi buoʻini bolgʻan shaңaraq institutin raoʻajlandirioʻ hәm jetilistirioʻge qaratilgʻan keң tүrdegi reformalar әmelge asirildi. Sol yesapta, jәmiyette shaңaraqliq qәdiriyatlardi saqlaoʻ, shaңaraqta ruoʻxiy әdep-ikramliq ortaligʻin jaqsilaoʻ hәm olardiң abadanliq dәrejesin arttirioʻ boyinsha qatar jumislar islendi.
IIM tәrepinen de shaңaraq bekkemligin tәmiyinleoʻ boyinsha bir qansha jumislar әmelge asirip kelinbekte. Atap aytar bolsaq, ishki isler organlari quraminda jaңadan shөlkemlestirilgen hayal-qizlar boyinsha inspektorlar Mәhәlle hәm shaңaraqti qollap-quoʻatlaoʻ ministrligi hәm de basqa da shөlkemler menen birge sotsialliq qorgʻaoʻgʻa mүtәj shaңaraqlardi aniqlaoʻ hәm olardiң mәnzilli dizimlerin dүzioʻ, ruoʻxiy әdep-ikramliq ortaligʻin bekkemleoʻ, jәnjelli halatlardiң aldin alioʻ, shaңaraqliq mүnәsibetlerdi bekkemleoʻ hәm milliy mintalitetke qayshi bolgʻan tүrli qәoʻip-qәterlerge qarsi immunitetti qәliplestirioʻge qaratilgʻan qatar is-ilajlardi alip barmaqta.
Mәmleketimizde yengizilgen bir gʻana «Hayallar dәpteri», «Jaslar dәpteri» siyaqli sotsialliq joybarlardiң өzi ayiriqsha mүtәj shaңaraqlardi qollap-quoʻatlaoʻ, salamatligʻin bekkemleoʻ, jүzege kelgen mashqalalardi saplastirioʻ imkaniyatin berip atir.
Keyingi jillarda jas shaңaraqlar ushin qurilip atirgʻan үy–jaylar, uzaq mүddetli jeңilletilgen kreditler de shaңaraq institutina bolgʻan үlken itibardiң әmeliy kөrinisi boladi.
«Өzbekstan – 2030» strategiyasi sheңberinde hayal-qizlardiң siyasiy, sotsialliq belsendiligin arttirioʻ, gender teңligin qarar taptirioʻ, hayallar huqiq hәm mәplerin tәmiyinleoʻ boyinsha keң kөlemli is-ilajlar әmelge asirilmaqta. Usi maqsette, yeң dәslep milliy nizamshiligʻimiz jetilistirilip, keң imkaniyatlar jaratildi.
Jaңa redaktsiyadagʻi Konstitutsiyada da shaңaraq jәmiyettiң tiykargʻi buoʻini, ol jәmiyet hәm mәmleket qoraoʻinda yekenligin, mәmleket shaңaraqtiң toliq raoʻajlanioʻi ushin sotsialliq, ekonomikaliq, huqiqiy hәm basqa shәrt-sharayatlar jaratioʻi bekkemlep qoyilgʻani mәmleketimizde shaңaraq institutin bekkemleoʻge qay dәrejede үlken itibar qaratilip atirgʻanin aңlatadi.
Jәne bir nәrseni ayriqsha atap өtioʻ kerek, ishki isler organlarinda shaңaraq qurip, bir-birine qos qanat bolip, bir taraoʻda iyinles bolip jumis alip barip atirgʻan xizmetkerler bir talay. «Salamat shaңaraq-salamat jәmiyet» ideyasin keң yen jaydirioʻ maqsetinde «Үlgili shaңaraq» kөrik-taңlaoʻi өtkerilip kelinedi. Aytip өtioʻ kerek, hәzirgi kүnde әmelge asirilip atirgʻan bu joybarlar shaңaraqliq qәdiriyat hәm үrip-әdetlerdi nәsiyatlaoʻ, Oʻatangʻa muhabbat, kәsipke sadiqliq tuygʻilarin arttirioʻ, kitapxanliq mәdeniyatin joqarilatioʻda ayiriqsha әhmiyetke iye.
Tilegimiz, hәr bir shaңaraq, salamat, baxitli hәm qәterjam turmis keshirsin. Shaңaraq baoʻirinda өsip atirgʻan perzentler kәmil insan sipatinda yer jetip, mәmleketimiz kүshine kүsh, qүdiretine qүdiret qosa bersin. Sebebi, shaңaraq jәmiyettiң tiykargʻi buoʻini yeken, oniң bekkem bolioʻi, abadanligʻi mәmleketimiz hәm jәmiyetimiz raoʻajina xizmet yetioʻi shubhasiz.
Adolat FAYZIYEVA,
өz xabarshimiz.
Aoʻdarmalagʻan Azamat PIRNIYAZOV.